بسیاری از خانواده های ایرانی کبک را می شناسند و لااقل برای یک بار هم که شده آن را در طبیعت، باغ وحش ها یا رسانه ها دیده اند. کبک از ظاهر زیبا و آواز خوش برخوردار است که هر کدام قدرت و زیبایی طبیعت خدادای را متبلور می سازد. اکثر روستائیان عزیز به طور کامل با آن آشنایی داشته و میزبان این پرنده زیبا در کشتزارها و مزارع خود هستند. به طوری که هر صبح یا غروب همراه با غره های طنین انداز کبک روانه مزارع و یا خانه هایشان می گردند . کبک پرنده ای است با جثه ای نسبتا کوچک اما صورت ظاهری بسیار زیبا و جذاب به گونه ای که دور سر را نواری سیاه رنگ، زیر گلو لکه نخودی رنگ و پهلو ها را خال های کشیده ای به رنگ بلوطی احاطه کرده و نوک و پای آن نیز به رنگ سرخ میباشد. آواز این پرنده طنین انداز بوده و تا مد کوتاهی ادامه می یابد. کبک در اواخر اسفند و اواسط بهار به صورت گله های ۲۰-۱۵ تایی جفت گیری نموده و سرانجام در اواسط اردیبهشت شروع به تخم گذاری می نماید. جوجه کبک ها پس از ۲۶-۲۴ روز سر از تخم بیرون آورده و در روزهای تابستانی خرداد و تیر به همراه مادر در دامن طبیعت قدم می گذارند. همه ما گاهی اوقات به منظور تفرج و سرگرمی به طبیعت رفته و ساعتی را در آنجا سپری می کنیم. اما بعضا هنگام قدم زنی با تکه های استوانه ای شکل از جنس پلاستیک برخورد نموده که شبیه به گلوله است. گلوله ای که در آن پر از ساچمه های ریز فلزی بوده و هر کدام چشم یک کبک را از طبیعت و زیستن فرو می بندد. اکثر افراد کبک را به خاطر گوشت لذیذ و مطبوع آن شکار می کنند ولی غافل از آنکه روزی ممکن است نام و نشانی از کبک در طبیعت باقی نماند. از سوی دیگر مخاطرات طبیعی همانند سرمای طاقت فرسای زمستان و یا خشکسالی های سخت تابستان این پرنده را گاهی به کام نابودی می کشاند. به طوری که علاوه بر شکار بی رویه، در سرمای زمستان سال ۸۶ قریب به هزار قطعه از این پرنده در برخی از نواحی استان یزد (نای بندان طبس) تلف شدند. اما چندی است که در سیطره زندگی شهری، مجتمعی با نام پرند سعی به احیاء و گسترش این پرنده نموده و تا به حال خدمتی بزرگ و ارزشمند را در این معقوله عرضه داشته است. در سال ۱۳۷۹ پرند بعنوان اولین مجتمع تکثیر و پرورش کبک و قرقاول در ایران احداث گردید. اما با توجه به آنکه اقدام این مجتمع در ابتدا به صورت محدود بوده سرانجام در سال ۱۳۸۱ با تهیه گله های کبک و قرقاول از خارج از کشور به طور وسیع و با ظرفیتی چشم گیر آغاز به کار نمود. از جمله اهداف پرند تولید انبوه کبک و فراورده های جانبی آن بوده که هم اکنون علاوه بر تحقق آن، هنوز رو به رشد است. از سوی دیگر خوشبختانه به دلیل عرضه گوشت این پرنده به صورت فراگیر و در دسترس، تا حد زیادی از شکار آن در طبیعت کاسته شده و انتظار می رود که پرند با احداث شکارگاههای مصنوعی بتواند به میزان قابل توجهی از شکار بی رویه و غیر قانونی آن جلوگیری نماید. همچنین این مجتمع با عرضه گله های مولد این پرنده امکان اشتغال شمار زیادی از افراد را فراهم آورده است. به صورتی که در حال حاضر به رغم اینکه پرند بزرگترین واحد پرورش و تولید در ایران و حتی خاورمیانه می باشد، چندین واحد دیگر نیز در اکثر نقاط کشور با حمایت های همه جانبه این مجتمع اقدام به تکثیر و پرورش کبک نموده اند. شایان ذکر است که پرند موفقیت های حاصله خود طی چندین سال اخیر را مرهون تلاش پرسنل کار آزموده و مدیریت کارامد و اثربخش خود می داند. چنانکه تا به حال تلاش و زحمات زیادی در جهت تحقق اهداف این مجتمع صورت پذیرفته و هم اکنون در عرصه بین المللی، نام پرند در اذهان به جای مانده است .

کبک از پرندگانی است که در زمره خانواده ماکیان قرار گرفته و گوشت آن نسبت به سایر ماکیان موجود و رایج اعم از مرغ, بوقلمون, بلدرچین و شترمرغ از ارجعیت ویژه ای برخوردار است. چنانکه علل عمده آن را می توان در طبع گرم , طعم لذیذ, بوی مطبوع و خواص درمانی آن خلاصه نمود. این پرنده در طبیعت زیست نموده و پراکندگی گونه های آن را می توان در اکثر مناطق جهان همانند اسیا و اروپا یافت. صورت ظاهری آن بسیار زیبا و خوشایند بوده و از آوازی خوش نیز برخوردار است. طول بدن این پرنده ۳۵-۳۴ سانتیمتر بوده و دارای وزن تقریبی ۵۵۰ گرم می باشد. کبک ها به طور طبیعی در هر سال ۱ و به ندرت ۲ بار تخم گذاری نموده و در هر دوره بین ۲۲-۷ عدد تخم می گذارد. لذا روند تکثیر آن چندان چشم گیر نمی باشد. اما با عنایت به علوم و فنون نوین حاصله طی سالهای اخیر و پی بردن به اهمیت و ارزش غذایی بالای این پرنده, در پاره ای از مناطق اقداماتی جهت تکثیر آن در ظرفیت های انبوه اتخاذ گردیده است . اکنون جای آن است که به معرفی یکی از بزرگترین واحد های پرورش در خاورمیانه و در عین حال اولین مجتمع صنعتی پرورش کبک در ایران بپردازیم .
در سال ۱۳۷۹ مقارن با سال ۲۰۰۰ میلادی, مجتمعی با نام تجاری پرند در استان یزد تاسیس گردید. این مجتمع در ابتدا با هدف تکثیر پرندگان شکاری (GAME BIRD) احداث و با وارد نمودن گله مولد از خارج از کشور آغاز به کار نمود . در سالهای آغازین با وجود نوسانات اقتصادی و فراز و نشیب های ناشی از آن سرانجام با استعانت از مدیریت کارامد و سیستم های اقتصادی نوین, مجتمع پرند روند تولیدی خود را به صورت کاملا صنعتی شروع نمود. در حال حاضر با گذشت قریب به ۸ سال از عمر آن این مجتمع همچنان پیشگام و پیشرو در عرصه تولید و تکثیر ماکیان و پرندگان شکاری (GAME BIRD) می باشد. از تولیدات مجتمع پرند می توان به
- تولید گله های مولد کبک, قرقاول و بلدرچین
- تولید جوجه های مولد و نیمچه
- تولید گوشت گرم و منجمد
و سایر عوامل تولید جانبی همچون ساخت و تجهیز سیستم های پرورش اشاره نمود . از جمله اهداف عالی پرند تولید محصولات کاملا ارگانیک و بدون افزودنی های شیمیایی و هورمونی می باشد. به طوری که هم اکنون محصولات پروتئینی عرضه شده از سوی این مجتمع سهم اعظمی از بازار را به دلیل کیفیت بسیار مرغوب به خود اختصاص داده است. در سیستم پرورش سعی بر آن بوده تا با بهره گیری از مکمل های کاملا طبیعی, محصولاتی با کیفیت بسیار برتر از گوشت گونه های طبیعی و وحشی آن به مشتریان گرامی عرضه گردد. شایان ذکر است که این مجتمع آمادگی خود را جهت انتقال تجربیات و دستاوردهای حاصله به سایر علاقه مندان به این عرصه اعلام داشته و هرگونه خدمات مشاوره در زمینه پرورش, سیستم های تولیدی و ادوات و همچنین چگونگی عرضه محصولات را پذیرا می باشد .

جوجه و جوجه کشی

گله مولد یا تخم گذار

پرورش کبک گوشتی

کشتار و بسته بندی

تعداد گله مولد	فضای مورد نیاز	تفکیک فضا
		سالن گله مادر	سالن جوجه کشی	سالن پرورش
۶۵۰ عدد	۶۰۰ – ۴۰۰ (m)	60 (m)	20 – 10 (m)	100 – 70 (m) 4 واحد
۱۳۰۰ عدد	۱۰۰۰ – ۸۰۰ (m)	110 – 100 (m)	50 (m)	200 – 180 (m) 4 واحد
۲۶۰۰ عدد	۱۵۰۰ (m)	200 (m)	100 (m)	300 – 250 (m) 4 واحد

◄شایان ذکر است که ۳ مورد فوق دارای توجیه اقتصادی می باشد.

◄در صورت تمایل به انجام سیکل آزمایشی, می توان گله مولد به تعداد ۳۳۰ قطعه را لحاظ نمود.

شرح:

امر پرورش را می توان با تهیه گله مولد در ظرفیت متغیر آغاز نمود. از ملزومات اساسی در این حیطه, فراهم نمودن فضای مورد نیاز جهت مراحل جوجه کشی, پرورش (رشد) و بستر تخم گذاری گله می باشد. فضای مورد نیاز جهت سیکل پرورش به تعداد گله خریداری شده بستگی دارد. چنانکه از جدول فوق پیداست فضای مورد نیاز برای گله های ۶۵۰ قطعه ای ۶۰۰-۴۰۰ متر مربع، گله ۱۳۰۰ قطعه ای ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ متر مربع و برای گله ۲۶۰۰ قطعه ای ۱۵۰۰ متر فضا مورد نیاز می باشد اما چگونگی تفکیک و تسهیم آن حائز اهمیت می باشد. برای گله های ۶۵۰ قطعه ای, در ابتدا مکانی به وسعت ۶۰ متر جهت استقرار و تخم گذاری گله مورد نیاز می باشد. با فرض اینکه زمان تخم گذاری گله فرا رسیده باشد, باید مکانی به وسعت تقریبی ۲۰-۱۰ متر را به منظور قرار گرفتن دستگاه جوجه کشی و تجهیزات ضمیمه آن اعم از میز جوجه کشی و میز شانه گذاری تخم در نظر داشت . با توجه به اینکه تخم های استحصالی به طور میانگین پس از ۲۴ روز به جوجه تبدیل می شوند, فضایی به وسعت ۱۰۰-۷۰ متر جهت انتقال جوجه ها از دستگاه به بستر پرورش مد نظر می باشد. نظر به اینکه گله مادر در هر دوره ۴ ماهه در حال تخم گذاری می باشد, باید بستر های پرورش بیشتری را لحاظ نمود. به طوری که در سری دوم جوجه کشی که فاصله آن با نوبت اول تقریبا ۳۰ روز است, بستر پرورش دومی مورد نیاز می باشد. از سوی دیگر سن کشتار در ۴ ماهگی بوده و لذا پس از گذشت ۱۲۰ روز اولین بسترپرورش تخلیه می گردد و سری جدید جوجه ها جایگزین آن می گردند. بنابراین با محاسبه ای ساده می توان استنتاج نمود که ۴ بستر پرورش با توجه به زمان تخم گذاری گله و زمان کشتار مورد نیاز میباشد .

برای گله های ۱۳۰۰ و ۲۶۰۰ قطعه ای نیز مراتب امر به همین منوال می باشد.

جدول ملزوات پرورش کبک، قرقاول و بلدرچین

بلدرچین (بالغ)	قرقاول (بالغ)	کبک (بالغ)
۳۰ گرم	۳۰ گرم	۲۵ گرم	مصرف خوراک در روز
۳۶۰ گرم	۴۲۰ گرم	۵۲۵ گرم	مصرف خوراک به ازای هر ۱۰ عدد تخم
۶ عدد	۴ عدد	۴ عدد	ظروف آب به ازای هر ۱۰۰ قطعه
۵ عدد	۳ عدد	۳ عدد	ظروف دان به ازای هر ۱۰۰ قطعه

-

جوجه بلدرچین تا ۱ ماهه	جوجه قرقاول تا ۱ ماهه	جوجه کبک تا ۱ ماهه
۴ عدد	۴ عدد	۴ عدد	ظروف آب به ازای هر ۱۰۰ قطعه
۴ عدد	۴ عدد	۴ عدد	ظروف دان به ازای هر ۱۰۰ قطعه
۰/۵ متر مربع	۱/۵ متر مربع	۱ متر مربع	مکان به ازای هر ۱۰۰ قطعه
۱ عدد لامپ حرارتی مادون قرمز	۲ عدد لامپ حرارتی مادون قرمز	۲ عدد لامپ حرارتی مادون قرمز	مادر مصنوعی به ازای هر ۱۰۰ قطعه